KARBONDİOKSİT

Renksiz, kokusuz, tatsız ve toksik olmayan, kolayca sıvılaştırılabilen bir gazdır. Yaşam döngüsünde önemli bir yeri vardır; İnsanlar ve hayvanlar CO2 verir, bitkiler bu CO2'yi solur, oksijen verir. Kaynama noktasında süblimleşir yani katı halden direkt gaz fazına geçer. Karbondioksitin katı hali kuru buz olarak adlandırılır.

Karbondioksitin Özellikleri

• Havadan ağırdır.
• Kokusuz ve renksiz bir gazdır. Karbondioksit gazı daha yüksek konsantrasyonda asidik bir kokuya sahiptir.
• Molekül ağırlığı 44.01 mol/gr'dır.
• -78 derecede kaynama özelliği gösterir.
• Sıvı halde 1.178 kg/litre yoğunluğa sahiptir.
• 1 atmosfer basınçta ve 25 derece sıcaklıkta 850 j/kg özgül ısıya sahiptir.
• 1 atmosfer basınç altında 629 birim genleşme hacmine sahiptir.
• 31 derece kritik sıcaklığa sahiptir. 73,82 bar kritik basınca sahiptir.
• Düşük sıcaklıklarda katıdır. Bu duruma kuru buz denir. Kuru buz; yanmayan, tat ve kokusu olmayan, toksik etkisi olmayan özelliklere sahiptir.
• Karbondioksit gaz halindeyken zehirlidir. Özellikle boğucu bir özelliği vardır. Karbondioksitten kaynaklanan ölümler, gazın boğucu etkisinden kaynaklanmaktadır.
• CO2 periyodik tabloda kimyasal sembol ile ifade edilir.

Nasıl yapılıyor?

Karbondioksit üretiminin 4 farklı üretim yöntemi vardır. Bunlar:

• Doğal Kaynaklardan Elde Etme: Yeraltı kaynaklarından elde edilir. Bu gazın bol miktarda volkanik bölgelerde bulunan kraterlerin ağzında ve denizde bulunur.
• Kuru Buz Üretimi ile Karbondioksit Gazı Elde Etme: Birçok malzemenin üretimi sırasında kuru buz elde edilir. Kuru buz, karbondioksit gazının donmuş halidir. Bazı canlıların faaliyetleri sonucu oluşan karbondioksit doğrudan dondurularak kuru buz elde edilebilir. Üretim miktarı sınırlıdır.
• Hidrokarbon Bileşiklerini Yakarak Karbon Dioksit Elde Etme: Petrol, kükürt ve azot gibi maddelerin yakılmasıyla karbondioksit gazı elde edilir. Bu hidrokarbon bileşikleri petrol tipi ürünlerde bol miktarda bulunur.
• Baca Gazından Üretim: Demir – Çelik fabrikaları, doğalgaz ile elektrik üretim tesisleri bacalarından çıkan CO2 tutularak sıvı fazına dönüştürebilmektedir.

Karbondioksitin Kullanım Alanları

• Gazlı içecek üretimi, karbonatlama
• Gıda üretiminde, soğutmada, dondurmada, paketlemede koruyucu gaz.
• Atık su arıtma, alkali atık suyun nötralizasyonu
• Metal eşya imalatı, kaynak işleminde koruyucu gaz oluşturmak için.
• Büyüyen bitkiler, sera atmosferini zenginleştirme
• Kâğıt ve kâğıt hamuru üretimi
• Ekstraksiyon, kafeinsiz kahve üretimi
• Yangınla mücadele, karbondioksitli yangın söndürücüler
• Patlayan şeker üretiminde
• Balata spreyleri, deodorantlarda itici gaz

Tedarik Şekilleri ve Tüpler

Karbondioksit gazı, çelik çekme tüplere sıvı olarak doldurulabilmektedir. Bu sebeple 5 Lt tüplerden 600 Lt’lik MTP’lere kadar doldurulabilmekte, daha yüksek hacimli kaplarda talep edilmesi durumunda sabit tanklar ile sevkiyatı yapılabilmektedir.

Nasıl Kullanılır, Kullanımda Nelere Dikkat Edilmelidir?

• Karbondioksit gazı soğuk bir gazdır, bu sebeple cilde belli bir süre temas edilmesi durumunda soğuk yanmalar oluşturabilir.
• Karbondioksit gazı tesisatı yapılırken gaz- sıvı fazı arasındaki sıcaklık ve basınç eğrilerine göre gerekli hesaplar yapılarak tesisatı yapılmalıdır.
• Sıvı karbondioksit kullanımı talep olduğu yerlerde tüpler içerisinde kullanılacak ise sifonlu tüpler olması gerekmektedir.